Egzamin zwany "małą maturą" wprowadzono w 1932 r. Zdawali go uczniowie, którzy ukończyli czteroletnie gimnazjum. Taki egzamin zdawał w 1947 r. reżyser Janusz Majewski. Książka "Mała matura" jest sfabularyzowaną autobiografią autora. Czytelnik może obserwować dzieciństwo i dorastanie Ludwika Taschke, który urodził się 5 sierpnia 1931 r. we Lwowie. Pierwsze lata jego życia upływają w miłej, beztroskiej i rodzinnej atmosferze. Jedynych zgryzot Ludwiczkowi dostarcza młodsza siostra Hania, która, mimo anielskiego wyglądu, rozrabia i psuje wszystko, co znajduje się w zasięgu jej małych rączek. Wybuch II wojny światowej sprawia, że Lwów zostaje zajęty przez okupantów: w 1939 r. dostaje się pod okupację sowiecką, w 1941 r. pod okupację niemiecką i w 1944 r. ponownie pod okupację sowiecką. Rodzina Taschke opuszcza Lwów i ucieka do Krakowa. Ludwik podejmuje naukę w renomowanym gimnazjum. Chłopiec osiąga bardzo dobre wyniki z przedmiotów humanistycznych. Udziela nawet korepetycji. On i jego koledzy bacznie obserwują to, co dzieje się w powojennej Polsce. Wszyscy bardzo przeżywają pokazowy proces starszego kolegi, uczestnika powstania warszawskiego, którego sąd skazuje na karę śmierci za wrogie działanie przeciwko władzy ludowej.
Książka ukazuje, jak historia i ideologia wpłynęły na postawy tych, których dzieciństwo zostało przerwane wybuchem II wojny światowej, a młodość przypadła na czasy formowania się Polski powojennej. Choć w narracji pojawiają się często gorzkie refleksje, książka obfituje także w liczne sceny humorystyczne. Ludwik i jego szkolni koledzy chętnie robią psikusy swoim nauczycielom, wśród których zresztą nie brakuje sympatycznych dziwaków i oryginałów.
Na podstawie ostatniej części książki Janusz Majewski nakręcił film pt. "Mała matura 1947".