Michał Książek - poeta, reportażysta, kulturoznawca, inżynier leśnik i ornitolog - zaprasza czytelników na wycieczkę po Warszawie. Nie będzie to jednak zwiedzania zabytków czy muzeów. Celem autora jest odkrywanie, gdzie w miejskiej zabudowie żyją ptaki, owady i rośliny. Okazuje się bowiem, że pomimo wszechobecnej betonozy przyroda znajduje dla siebie niezbędną do istnienia przestrzeń. Małe stworzenia i rośliny potrafią zadomowić się w wąskich szczelinach, dziurach i dziuplach. Dzięki wielogodzinnym obserwacjom z wykorzystaniem lornetki i lupy Michał Książek wypatrzył, że wrony siwe zbudowały sobie gniazdo na pniu sławnej sztucznej palmy na rondzie de Gaulle'a, a mazurki rozgościły się w sygnalizacji świetlnej. Ptasie rodziny znajdowano także pod maską samochodów, w skrzynce na hydrant, w starym neonie, w betonowym słupie. Nawet mieszczuchy mają więc możliwość podglądania życia ptaków. Autor opisuje ptasie zaloty, składanie i wysiadywanie jaj, karmienie młodych i pierwsze lekcje latania. Zachwyca się lotem furażowym i podziwia, w jak sprytny sposób ptasi rodzice usuwają z gniazda brudne "pieluchy" swoich pociech. Interesujący jest też świat flory. Na pozornie gładkim i hermetycznym budynku Pałacu Kultury i Nauki Michał Książek naliczył aż sto jedenaście gatunków roślin. Mistrzem w rozrastaniu się w szczelinach betonowych płyt jest rdest ptasi. Zdecydowanie nie jest lubiany przez firmy odpowiedzialne za sprzątanie miasta. Bohaterami książki są także owady: pszczoły, osy, trzmiele, mrówki, chrząszcze. Poznajemy etapy powstawania miodu. Zaskoczeniem może być informacja o pszczołach samotnicach.
"Atlas dziur i szczelin" zachęca do samodzielnego obserwowania przyrody. Szczególnie warto zwrócić uwagę na to, jakie zwierzęta i rośliny znajdują się w sąsiedztwie naszych domów. Do obserwacji można zachęcić także dzieci, które lubią spełniać się w roli odkrywców.
Michał Książek opisuje przede wszystkim to, co zaobserwował w Warszawie podczas codziennych spacerów, ale przywołuje także wyniki obserwacji z innych miast, m.in. wspomina o klonach znajdujących się na sieradzkim dworcu PKP.
Wielbiciele przyrody z pewnością będą wdzięczni autorowi za przywołanie i wyjaśnienie terminów: petrichor, zimowla, subpetrium, lot furażowy, krok biologiczny.
"Atlas dziur i szczelin" Michała Książka został nominowany do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego i Nagrody Literackiej m.st. Warszawy.
Cytat z książki:
"Lot z pokarmem do gniazda to ruch jedyny w swoim rodzaju. Odbywa się po trajektorii troski." (s. 15)